GEBELERDE DEMİR DESTEK PROGRAMI BİLGİ NOTU

Anemi; 100 cc. Kandaki hemoglobin miktarının 11 gr.'dan düşük olmasıdır. Gebelikte ise 4. aydan itibaren plazma hacminin artmasına bağlı olarak hemoglobin düzeyinde hafif bir azalma normaldir. 10,5 gr.'ın altına düşüş anemi olarak kabul edilir.

Anemi kadın ve gebe sağlığı açısından önemli bir sorundur. Ciddi anemi anne ölümlerinde 5 kat artışa yol açmaktadır. Ayrıca annenin genel sağlığını bozarak kendiliğinden düşük, erken doğum tehdidi, doğum sonu kanama ve lohusa humması riskini artırır.

Gebelikte fetüsün gereksinimleri ve kan hacmindeki artış nedeni ile demir tüketimi artmaktadır. Doğumdan sonra ve emzirme dönemi süresince de gereksinim yüksektir. Gebelikte demir emilimi artmasına rağmen diyetle alınan demir gereksinimi karşılayamaz, dışarıdan demir desteği gereklidir.

Gelişmekte olan ülkelerde beslenme yetersizliği, enfeksiyonlar sık ve fazla sayıda gebelikler nedeni ile demir depoları düşük düzeylerdedir. Gebelikte demir desteği yapılmadığı durumlarda demir depolarının gebelik öncesi düzeye gelebilmesi için 2 yıldan uzan süre geçmesi gerekir.

Gebelerde demir eksikliğinin nedenleri;

•  Demir gereksiniminin artması

•  Demir depolarının yetersiz olması (Yetersiz beslenme, sık doğum ve düşükler, sık enfeksiyonlar ve parazit hastalıkları nedeni ile depolar boşalmış veya düşük düzeydedir.)

Anemiden korunmak için;

•  Beslenme eğitimi ve diyet düzenlemeleri

•  Demir ve folik asit desteği

•  İlaçların düzenli alınmasının sağlanması

•  Parazit enfeksiyon kontrolü

•  Besinlerin zenginleştirilmesi çalışmaları yapılması gerekir.

Demir eksikliğinin belirti ve bulguları;

•  Baş dönmesi

•  Yorgunluk, iştahsızlık

•  Sindirim sistemi bozuklukları

•  Tırnak incelmesi

•  Kısa nefes alıp verme

•  Avuç içi ve konjonktiva da solukluk

Bu bulgular normal gebelerde görülse de anemi araştırılmalıdır.

Ciddi demir eksikliğinde bu belirtiler ve bulgular ağırlaşmıştır. Nefes darlığı, kalp yetmezliğine bağlı ödem, öksürük, karaciğerde büyüme, boyun venlerinin belirginleşmesi, dinlemekle akciğerlerde raller.

Ciddi demir eksikliği anemisinde hemoglobin 7 gr.'dan düşüktür.

Gebelerde anemi hem anne hem bebek de olumsuz gelişmelere neden olur. Annede bağışıklık sisteminde zayıflama ve çalışma kapasitesinde azalma görülür. Bebek ve çocukta ise büyüme gelişme geriliği, motor gelişim bozukluğu, yorgunluk, dikkat eksikliği, enfeksiyonlara karşı dirençte azalma görülür.

Tüm bu nedenlerden dolayı gebelikte anneye demir desteği verilmesi çok önem taşımaktadır. Bu nedenle demirin uygulanmayacağı durumlar (hemokromatez ve hemolitik anemi) hariç tespit edilen her gebeye 4. aydan itibaren gebelik süresince ve emzirme döneminin ilk 3 ayında demir desteği uygulamasına başlanmaktadır.